Czy ulga B+R może być „dotacją”? Słów kilka o wsparciu ze źródeł publicznych dla start-up’ów

Nie każdy innowacyjny start-up będzie w stanie skorzystać z tzw. „Szybkiej Ścieżki”. Alternatywą może być podatkowa ulga na badania i rozwój, która staje się coraz bardziej popularna wśród przedsiębiorców.

Pod koniec listopada b.r. ogłoszono harmonogram naborów wniosków w ramach najpopularniejszego wśród przedsiębiorców Programu Operacyjnego Innowacyjny Rozwój. Większość wsparcia została skierowana do sektora małych i średnich przedsiębiorstw, które w ramach działania 3.2.1 POIR „Badania na rynek” wpierającego innowacje procesowe /produktowe oraz działania 1.1.1 POIR „Szybka Ścieżka” wspierającego prace B+R powalczą o budżet na poziomie 800 mln PLN. Podczas gdy „Szybka Ścieżka” może być mechanizmem wspierającym start-upy, nie każdy z nich będzie w stanie przygotować projekt pod szczegółowe wymogi tego działania. Takie podmioty mogą sięgnąć po inne instrumenty wsparcia – m.in. ulgę na badania i rozwój, która staje się coraz bardziej popularna wśród przedsiębiorców.

Ulga B+R w przypadku straty?

Zgodnie z przepisami ogólnymi, dotyczącymi ulgi B+R (o której pisaliśmy w tym artykule), mechanizm ulgi B+R pozwala na odliczenie od podstawy opodatkowania kosztów kwalifikowanych – tj. kosztów związanych z prowadzeniem prac B+R (m.in. wynagrodzenia, amortyzacja, materiały etc.)

Pewne trudności z wykorzystaniem tego mechanizmu w 100% mogą wystąpić w przypadku, gdy podstawy opodatkowania nie ma (w wyniku poniesienia w danym roku straty podatkowej) lub gdy dochód jest niewystarczająco wysoki, aby w pełni wykorzystać przysługujące odliczenia. Taka sytuacja często ma miejsce w przypadku start-up’ów, które w pierwszych latach działalności poświęcają znaczną część swoich funduszy na inwestycje, natomiast dochody pojawiają się dopiero na późniejszych etapach funkcjonowania przedsiębiorstwa. Realia te sprawiają, że przedsiębiorcy rozpoczynający działalność innowacyjną, do których w szczególności jest adresowana wspomniana ulga B+R, mogliby być całkowicie wykluczeni z grona jej beneficjentów.

Na szczęście ustawodawca przewidział wyżej wspomnianą sytuację i wyszedł naprzeciw oczekiwaniom przedsiębiorców, którzy już w pierwszych latach prowadzenia działalności chcą skorzystać z ulgi na badania i rozwój. Zgodnie z art. 18da ust. 1 Ustawy o CIT lub odpowiednio art. 26ea ust. 1 Ustawy o PIT, podatnikowi, który w roku rozpoczęcia prowadzenia działalności poniósł stratę albo osiągnął dochód niższy od kwoty przysługującego za ten rok odliczenia, przysługuje kwota odpowiadająca iloczynowi nieodliczonego odliczenia i odpowiedniej stawki podatku obowiązującej tego podatnika w danym roku podatkowym. Innymi słowy, jeżeli podmiot nie „wykorzystał” w pełni odliczenia przysługującego mu z tytułu poniesionych kosztów kwalifikowanych na działalność B+R, to może uzyskać zwrot gotówkowy w wartości stanowiącej iloczyn tych niewykorzystanych kosztów kwalifikowanych i stawki CIT / PIT, którą jest opodatkowany.

Przykładowo:

W 2019 r. podatnik CIT, opodatkowany stawką 19%, poniósł koszty kwalifikowane na działalność B+R w kwocie 100.000 zł. Dochód podatnika wyniósł 20.000 zł. W związku z korzystaniem z ulgi B+R podatnik obniżył podstawę opodatkowania do 0 zł, a 80.000 zł dostępnego odliczenia nie zostało wykorzystane. W związku z tym może wystąpić o zwrot gotówkowy, obliczony w następujący sposób:

80.000 zł x 19% = 15.200 zł

Zatem podatnik w tej sytuacji nie zapłaci podatku dochodowego oraz może uzyskać 15.200 zł zwrotu, który de facto ma charakter dotacji! Kwoty otrzymane w ramach zwrotu gotówkowego stanowią pomoc de minimis (limit pomocy de minimis wynosi 200 tys. EUR w perspektywie 3 lat).

Zaznaczamy, że zwrot gotówkowy przysługuje jedynie w pierwszym roku podatkowym prowadzenia działalności. Natomiast przedsiębiorcy z sektora MŚP mogą uzyskać pomoc w tej formie także w drugim roku funkcjonowania. Jeżeli nie korzystało się wcześniej z ulgi B+R, istnieje możliwość dokonania korekty poprzednich okresów rozliczeniowych.

Nie każdy nowoutworzony podatnik skorzysta

W celu uniknięcia sytuacji, w których nowe spółki byłyby tworzone w sposób sztuczny wyłącznie po to, żeby otrzymać zwrot gotówkowy, wprowadzone zostały pewne ograniczenia. Mianowicie z preferencji w postaci zwrotu gotówkowego nie mogą korzystać podmioty utworzone w wyniku przekształcenia, połączenia lub podziału oraz podmioty nowoutworzone, do których wniesiono na poczet kapitału przedsiębiorstwo lub zorganizowaną jego część, lub składniki majątku o wartości powyżej 10.000 EUR. Natomiast w przypadku podatników PIT, ograniczenie dotyczy tych osób i ich małżonków, które prowadziły (samodzielnie lub jako wspólnik) działalność gospodarczą w bieżącym roku kalendarzowym lub dwóch poprzednich.

W związku z tymi ograniczeniami ze zwrotu gotówkowego mogą skorzystać wyłącznie przedsiębiorcy, którzy realnie rozpoczynają swoją drogę z prowadzeniem działalności gospodarczej. Taka działalność powinna być prowadzona przez co najmniej trzy lata od końca roku, za który otrzymano zwrot gotówkowy – w przeciwnym razie, otrzymaną pomoc trzeba będzie zwrócić.

Podsumowując

Zwrot gotówkowy jest dla przedsiębiorców, którzy:

  1. ponieśli koszty kwalifikowane na działalność B+R;
  2. funkcjonują nie dłużej niż 2 lata;
  3. nie wykazują dochodów lub ich dochód jest zbyt niski;
  4. nie wykorzystali limitu pomocy de minimis.